Terug in de tijd | Mijn bezoek aan concentratiekamp Buchenwald

Ook in 1943 werden er Nederlanders naar Buchenwald afgevoerd. Op 23 januari 1943 kwam er een transport van 59 mannen aan, die de Arbeitseinsatz geweigerd hadden. Mijn opa was een van hen…….

Gisteren stonden we stil met dodenherdenking, vandaag vieren we de vrijheid. Al een tijdje heb ik een nieuwe rubriek in mijn hoofd, een soort ’trowback thursday’, alleen dan niet aan een dag gelinkt. Een blik terug in de tijd. Vandaag leek me een mooie dag om daar mee te beginnen. In mei 2011 bracht ik samen met mijn vader een bezoek aan het concentratiekamp Buchenwald.

Mijn vader kreeg voor zijn 50e verjaardag van ons gezin een lang weekend weg naar Weimar, de stad waar ook het oude concentratiekamp Buchenwald ligt. En ik mocht met hem mee! Mijn opa heeft een tijd in Buchenwald gezeten. Hierover was weinig tot niets bekend omdat mijn opa vroeg is overleden en niet sprak over zijn tijd in Buchenwald. Mijn vader had al lang de wens om het kamp te bezoeken en op deze manier meer te weten te kunnen komen over mijn opa en zijn verblijf daar.

In totaal hebben we bijna zes uur in het kamp rondgelopen. Ik vond het zeer indrukwekkend en één van de heftigste dingen die ik heb gezien. Tegelijkertijd was het één van de mooiste dingen die ik met mijn vader heb mogen delen. Het bezoek aan het kamp was belangrijk voor de beeldvorming en betekende de eerste kleine antwoorden op vele vragen. Daarna heeft mijn vader een hoop onderzoek gedaan en is veel wijzer geworden.

Zo weten we bijvoorbeeld bijna zeker dan mijn opa verbleef ik Block 49, vreemd om op dezelfde plek te staan. Onwerkelijk. Lang heeft hij niet in Buchenwald gezeten, want na onderzoek van mij vader kwamen we erachter dat hij kort na zijn aankomst werd overgeplaatst naar kamp Mittelbau-Dora, wat een hel moet zijn geweest. Ook dit kamp heeft mijn vader vorig jaar bezocht, ditmaal samen met mijn moeder.

Ik kan veel vertellen over het kamp, maar foto’s zeggen soms meer dan woorden… De reis was mooi, heftig en eentje die ik niet had willen missen. Goed en confronterend om stil te staan bij het verleden om extra dankbaar te zijn voor het heden. Mijn vader is heel wat wijzer geworden de afgelopen vier jaar. Wat ben ik trots dat ik aan het beginpunt heb mogen staan van ‘zijn reis’!

Latere aanvulling (05/05/2020):

Inmiddels is het 9 jaar geleden dat ik deze reis met mijn vader mocht maken. Een start van een bijzondere zoektocht van mijn vader naar het verleden van zíj́n vader. Puzzelstukjes die steeds meer op zijn plek gingen vallen. Afgelopen november kreeg mijn vader een lintje, onder andere voor het zijn buitengewone inzet voor het herdenken van de oorlogsslachtoffers zoals mijn opa. Onlangs werd hij kort geïnterviewd door het Ministerie van Binnelandse Zaken waarin hij volgende verteld:

“Als ik het oorlogsverleden van mijn vader had gekend, had ik als kind misschien trots gevoeld en me niet geschaamd. Op school moesten we soms over de baan van onze vader vertellen maar hij was werkeloos. Afgekeurd omdat hij één long overhad. Hij dronk zwaar. Ik nam nooit vriendjes mee naar huis. Ik wist dat hij in Buchenwald had gezeten maar hij heeft nooit over de oorlog gesproken. Pas jaren na zijn dood ben ik onderzoek gaan doen. Hij bleek vanuit Buchenwald naar kamp Dora in de buurt van Nordhausen getransporteerd te zijn. Hier moesten gevangenen dag en nacht in een steengroeve werken. Later werd hij bevrijd in Bergen-Belsen concentration camp. Hij kwam ondervoed en ziek terug. Hij zat opgesloten in die kampen vanwege het tegenwerken van de bezetter en pogingen om gevangenen te bevrijden. Tijdens mijn onderzoek heb ik dingen genoteerd, connecties gemaakt met mijn jeugd en meer begrip voor hem gekregen. Nu zet ik voor de Historische Vereniging Zutphen zijn verhaal op papier. En ik merk dat onderzoek naar het verleden van je ouders helpt om je eigen leven te begrijpen. Ik heb wel spijt dat ik niet harder mijn best heb gedaan om met hem te praten.”

Schaamte heeft plaatsgemaakt voor trots. En ik ben super trots op mijn vader! <3